The Graph چیست؟ بررسی شبکه گراف، هوش مصنوعی و ارز GRT

The Graph چیست؟ The Graph یکی از زیرساخت‌های مهم داده در Web3 است که دسترسی به اطلاعات موجود روی بلاکچین‌ها را برای برنامه‌ها، توسعه‌دهندگان و حتی ابزارهای هوش مصنوعی ساده‌تر می‌کند. اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم، همان‌طور که موتورهای جستجو اطلاعات وب را سازمان‌دهی می‌کنند تا پیدا کردن آن‌ها آسان شود، The Graph نیز داده‌های بلاکچین را ایندکس و ساختاریافته می‌کند تا بتوان آن‌ها را سریع‌تر جستجو و استفاده کرد.

ارز بومی این اکوسیستم GRT نام دارد و برای هماهنگ‌کردن فعالیت بازیگران مختلف شبکه، ایجاد مشوق اقتصادی برای مشارکت‌کنندگان و تأمین بخشی از اقتصاد پروتکل استفاده می‌شود.

نکته مهم این است که برخلاف برداشتی که از عبارت «هوش مصنوعی گراف» ایجاد شده، The Graph خودش یک مدل هوش مصنوعی نیست. هسته این پروژه یک پروتکل و زیرساخت داده برای بلاکچین است. با این حال، ابزارهای جدید The Graph می‌توانند مدل‌های هوش مصنوعی و AI Agentها را به داده‌های آن‌چین متصل کنند.

در این مقاله بررسی می‌کنیم The Graph چگونه کار می‌کند، Subgraph و GraphQL چیست، نقش Indexerها، Curatorها و Delegatorها چیست، ارز GRT چه کاربردی دارد و ارتباط واقعی The Graph با هوش مصنوعی، Web3، DeFi و متاورس چیست.

The Graph چیست؟

The Graph یک پروتکل غیرمتمرکز برای ایندکس‌کردن و جستجوی داده‌های بلاکچین است. هدف آن این است که توسعه‌دهنده برای استخراج هر داده‌ای مجبور نباشد از ابتدا یک زیرساخت اختصاصی برای خواندن، پردازش، ذخیره و ارائه اطلاعات بلاکچین ایجاد کند.

بلاکچین‌ها حجم بسیار زیادی اطلاعات در خود دارند؛ تراکنش‌ها، رویدادهای قراردادهای هوشمند، انتقال توکن‌ها، فعالیت کاربران و بسیاری از داده‌های دیگر روی شبکه ثبت می‌شوند.

اما وجود یک داده روی بلاکچین به این معنی نیست که استفاده از آن داده همیشه ساده است.

فرض کنید یک برنامه غیرمتمرکز یا DApp بخواهد به کاربر نشان دهد:

• یک کیف پول چه NFTهایی دارد؛
• در یک صرافی غیرمتمرکز چه معاملاتی انجام شده است؛
• حجم معاملات یک پروتکل در بازه زمانی مشخص چقدر بوده است؛
• کدام توکن‌ها توسط یک قرارداد خاص منتقل شده‌اند؛
• یا یک کاربر چه فعالیت‌هایی روی یک پروتکل انجام داده است.

داده اولیه ممکن است روی بلاکچین وجود داشته باشد، اما تبدیل حجم بزرگی از تراکنش‌ها و Eventهای خام به چنین پاسخ‌هایی نیازمند جمع‌آوری، پردازش، سازمان‌دهی و ذخیره اطلاعات است.

The Graph برای ساده‌تر کردن همین فرایند ساخته شده است.

آیا The Graph یک هوش مصنوعی است؟

خیر. The Graph را نباید یک پروژه هوش مصنوعی به معنای ChatGPT، مدل زبانی یا سیستم Machine Learning دانست.

هسته اصلی The Graph وظیفه ایندکس و ارائه داده‌های ساختاریافته بلاکچین را بر عهده دارد. Subgraphها مشخص می‌کنند چه داده‌ای از یک شبکه استخراج شود، چگونه پردازش شود و به چه شکلی برای Query در اختیار برنامه‌ها قرار گیرد.

بنابراین توضیح قدیمی که می‌گفت «The Graph با استفاده از هوش مصنوعی یاد می‌گیرد اطلاعات بلاکچین را دسته‌بندی کند» دقیق نیست.

اما The Graph امروز ابزارهایی در اختیار برنامه‌های AI قرار می‌دهد که می‌توانند مدل‌های هوش مصنوعی و Agentها را به داده‌های On-chain متصل کنند. در ادامه مقاله دقیق‌تر به این بخش می‌پردازیم.

برای آشنایی بیشتر با رابطه AI و شبکه‌های بلاکچینی می‌توانید مقاله هوش مصنوعی در بلاکچین را نیز مطالعه کنید.

The Graph چه مشکلی را حل می‌کند؟

برای درک اهمیت The Graph باید تفاوت میان «ذخیره داده روی بلاکچین» و «جستجوی کاربردی در داده‌ها» را درک کنیم.

فرض کنید یک بازار NFT هزاران تراکنش و Event روی قراردادهای هوشمند خود دارد. اطلاعات مالکیت توکن‌ها، انتقال‌ها و خریدوفروش‌ها روی بلاکچین ثبت شده است.

حالا کاربر وارد سایت می‌شود و می‌خواهد فقط NFTهای متعلق به یک آدرس مشخص یا یک Collection خاص را مشاهده کند.

برای رسیدن به این پاسخ، اپلیکیشن باید حجم بزرگی از اطلاعات خام بلاکچین را بخواند، Eventها را پردازش کند و نتیجه را در قالبی قابل جستجو در اختیار کاربر قرار دهد.

اگر توسعه‌دهنده بخواهد این زیرساخت را به‌تنهایی ایجاد کند، معمولاً به Node، پردازش اطلاعات، پایگاه داده، API و سیستم نگهداری اختصاصی نیاز خواهد داشت.

The Graph این لایه میانی را ساده‌تر می‌کند.

داده موردنیاز طبق یک تعریف مشخص استخراج و Index می‌شود و سپس برنامه می‌تواند از طریق GraphQL دقیقاً اطلاعات مورد نیاز خود را Query کند.

به همین دلیل گاهی برای توضیح ساده عملکرد The Graph از عبارت «موتور جستجوی داده‌های بلاکچین» استفاده می‌شود؛ البته معماری The Graph با یک موتور جستجوی معمولی یکسان نیست.

Subgraph چیست؟

یکی از مهم‌ترین مفاهیم برای شناخت The Graph، Subgraph یا ساب‌گراف است.

Subgraph را می‌توان یک API باز و سفارشی دانست که مشخص می‌کند چه اطلاعاتی باید از بلاکچین استخراج شود، این اطلاعات چگونه پردازش شوند و در نهایت چگونه برای Query در دسترس قرار گیرند.

به زبان ساده، توسعه‌دهنده از طریق Subgraph مشخص می‌کند:

«از این قرارداد هوشمند، این Eventها و این نوع داده‌ها را برای من ایندکس کن.»

سپس زیرساخت The Graph داده‌ها را طبق همین تعریف Index می‌کند.

تعریف یک Subgraph معمولاً شامل بخش‌هایی مانند مشخصات قراردادها و شبکه، Schema داده‌ها و Mappingهایی است که تعیین می‌کنند Eventهای بلاکچین چگونه به اطلاعات ساختاریافته تبدیل شوند.

GraphQL چه نقشی در The Graph دارد؟

پس از اینکه داده‌ها توسط Subgraph ایندکس شدند، برنامه باید بتواند فقط اطلاعات مورد نیاز خود را دریافت کند.

The Graph برای این کار از GraphQL استفاده می‌کند.

GraphQL یک زبان Query برای APIها است و به توسعه‌دهنده اجازه می‌دهد دقیقاً مشخص کند چه داده‌ای نیاز دارد.

برای مثال اگر یک Subgraph اطلاعات معاملات یک بازار NFT را ذخیره کرده باشد، برنامه می‌تواند فقط اطلاعاتی مانند:

• آخرین معاملات؛
• NFTهای متعلق به یک آدرس؛
• معاملات یک Collection خاص؛
• یا تراکنش‌های یک بازه زمانی مشخص

را درخواست کند.

نحوه کار The Graph از داده‌های بلاکچین تا Subgraph و GraphQL

The Graph چگونه کار می‌کند؟

عملکرد The Graph را می‌توان به چند مرحله ساده تقسیم کرد:

۱. یک رویداد روی بلاکچین اتفاق می‌افتد

برای مثال یک کاربر در یک DApp تراکنشی انجام می‌دهد و قرارداد هوشمند یک Event تولید می‌کند.

۲. Subgraph مشخص می‌کند چه داده‌ای مهم است

تعریف Subgraph مشخص کرده است که کدام قراردادها، Eventها و داده‌ها باید دنبال و پردازش شوند.

۳. Graph Node داده را پردازش می‌کند

Graph Node شبکه موردنظر را دنبال می‌کند و اطلاعاتی را که با تعریف Subgraph مطابقت دارند دریافت می‌کند.

Mappingهای Subgraph سپس داده خام را به Entityهای ساختاریافته تبدیل می‌کنند.

۴. داده Index می‌شود

اطلاعات پردازش‌شده ذخیره و Index می‌شوند تا بعداً بتوان آن‌ها را سریع جستجو کرد.

۵. برنامه با GraphQL درخواست ارسال می‌کند

DApp، داشبورد یا ابزار دیگری از طریق GraphQL اطلاعات مورد نیاز خود را درخواست می‌کند.

۶. اطلاعات به کاربر نمایش داده می‌شود

داده ساختاریافته به برنامه برمی‌گردد و رابط کاربری آن را به شکلی قابل فهم نمایش می‌دهد.

به همین دلیل ممکن است یک کاربر بدون اینکه حتی نام The Graph را بداند، در حال استفاده از داده‌ای باشد که توسط این زیرساخت Index شده است.

بازیگران اصلی شبکه The Graph چه کسانی هستند؟

The Graph تنها یک API مرکزی نیست. در شبکه غیرمتمرکز آن گروه‌های مختلفی برای تأمین، سازمان‌دهی و استفاده از داده فعالیت می‌کنند.

Indexer چیست؟

Indexerها اپراتورهای Node در شبکه The Graph هستند. آن‌ها زیرساخت لازم برای Index کردن Subgraphها و پاسخ‌دادن به Queryها را اجرا می‌کنند.

Indexerها برای فعالیت در شبکه GRT Stake می‌کنند و در مقابل فعالیت خود می‌توانند از سازوکارهای اقتصادی شبکه پاداش دریافت کنند.

Curator چیست؟

همه Subgraphها کیفیت و اهمیت یکسانی ندارند.

Curatorها به شبکه کمک می‌کنند Subgraphهای مفید و باارزش را شناسایی کند. آن‌ها با Signal کردن روی Subgraphها نشان می‌دهند کدام مجموعه داده‌ها احتمالاً ارزش بیشتری برای Index شدن و استفاده دارند.

Delegator چیست؟

همه کاربران توانایی یا تمایل اجرای یک Indexer Node را ندارند.

Delegatorها می‌توانند GRT خود را به Indexerهای موجود Delegate کنند و از این طریق در اقتصاد شبکه مشارکت داشته باشند.

Developer چه نقشی دارد؟

Developerها Subgraphها و اپلیکیشن‌هایی را می‌سازند که از داده‌های شبکه استفاده می‌کنند.

در نتیجه می‌توان نقش‌ها را خیلی ساده این‌طور خلاصه کرد:

• Indexer: داده را ایندکس می‌کند و Queryها را پاسخ می‌دهد.
• Curator: Subgraphهای مفید را Signal می‌کند.
• Delegator: GRT را به Indexerها واگذار می‌کند.
• Developer: Subgraphها و برنامه‌های مبتنی بر داده را می‌سازد.

نقش Indexer Curator Delegator و Developer در شبکه The Graph

کاربرد The Graph در هوش مصنوعی چیست؟

اینجا به بخشی می‌رسیم که ارتباط واقعی The Graph و هوش مصنوعی را توضیح می‌دهد.

مدل‌های هوش مصنوعی وقتی قرار است درباره اتفاقات واقعی بلاکچین تحلیل یا پاسخ ارائه کنند، به داده‌های دقیق و ساختاریافته نیاز دارند.

برای مثال یک AI Agent ممکن است بخواهد بداند:

• حجم معاملات یک پروتکل در هفته گذشته چقدر بوده است؛
• یک Token چه فعالیت‌هایی روی زنجیره داشته است؛
• چه اتفاق‌هایی در یک قرارداد خاص رخ داده؛
• چه داده‌ای درباره یک کیف پول وجود دارد؛
• یا کدام Subgraph اطلاعات مورد نیاز را در اختیار دارد.

The Graph می‌تواند بخشی از لایه داده‌ای باشد که چنین اطلاعاتی را در اختیار ابزارهای AI قرار می‌دهد.

این موضوع با رشد AI Agentها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا Agentها برای انجام کارهای واقعی در Web3 باید بتوانند به داده‌های قابل اعتماد و قابل Query دسترسی داشته باشند.

برای مشاهده مطالب بیشتر درباره این حوزه می‌توانید مقاله کاربردهای هوش مصنوعی را نیز مطالعه کنید.

Subgraph MCP چیست؟

Subgraph MCP یکی از ابزارهایی است که ارتباط میان مدل‌های هوش مصنوعی و داده‌های The Graph را ساده‌تر می‌کند.

MCP یا Model Context Protocol روشی استاندارد برای اتصال مدل‌های هوش مصنوعی و Agentها به ابزارها و منابع داده است.

Subgraph MCP می‌تواند مدل هوش مصنوعی را به Subgraphها متصل کند تا Agent بتواند Schema را بررسی کند، Query مناسب بسازد و داده‌های On-chain را دریافت کند.

برای مثال به‌جای اینکه کاربر خودش یک Query پیچیده GraphQL بنویسد، می‌تواند با زبان طبیعی سؤالی مطرح کند و Agent از زیرساخت داده برای یافتن پاسخ استفاده کند.

اتصال AI Agent و مدل‌های هوش مصنوعی به داده‌های بلاکچین از طریق The Graph و Subgraph MCP

Agent Skills در The Graph چیست؟

در کنار MCP، ابزارهای AI می‌توانند از Skillها و دانش تخصصی مربوط به ساخت و مدیریت Subgraphها نیز استفاده کنند.

این نوع ابزارها می‌توانند به توسعه‌دهنده در فرایندهایی مانند ایجاد، تست، Deploy یا Debug کردن زیرساخت داده کمک کنند.

در نتیجه کاربرد AI در اکوسیستم The Graph را می‌توان در دو جهت اصلی دید:

• استفاده مدل‌ها و AI Agentها از داده‌های بلاکچین؛
• استفاده توسعه‌دهندگان از AI برای ساخت و مدیریت زیرساخت داده.

Substreams چیست و چه تفاوتی با Subgraph دارد؟

در کنار Subgraphها، یکی دیگر از ابزارهای مهم اکوسیستم The Graph Substreams است.

به شکل ساده، Subgraphها برای ساخت APIهای ساختاریافته و Queryپذیر روی داده بلاکچین بسیار مناسب هستند، درحالی‌که Substreams بیشتر روی پردازش و Streaming داده‌های بلاکچین تمرکز دارد.

برای کاربر عادی لازم نیست جزئیات فنی Substreams را بداند، اما وجود آن نشان می‌دهد The Graph امروز فقط یک سیستم ساده برای Query گرفتن از چند Subgraph نیست و به یک اکوسیستم گسترده‌تر داده تبدیل شده است.

ارز دیجیتال GRT چیست؟

GRT یا Graph Token ارز بومی و Utility Token شبکه The Graph است.

GRT برای هماهنگ‌کردن مشوق‌های اقتصادی بین کسانی که داده را Index، سازمان‌دهی یا استفاده می‌کنند نقش دارد.

برخی کاربردهای مهم GRT عبارت‌اند از:

• Stake کردن توسط Indexerها؛
• Signal کردن Subgraphها توسط Curatorها؛
• Delegation توسط Delegatorها؛
• ایجاد مشوق اقتصادی برای مشارکت‌کنندگان شبکه؛
• ارتباط با هزینه Queryها و اقتصاد پروتکل.

توکنومیک GRT چگونه است؟

عرضه اولیه GRT هنگام آغاز شبکه ۱۰ میلیارد توکن تعیین شد.

اما برخلاف برخی ارزهای دیجیتال که Supply آن‌ها کاملاً ثابت است، اقتصاد GRT شامل مکانیزم‌های صدور و Burn نیز می‌شود.

بخشی از GRT جدید برای پاداش‌های مربوط به فعالیت شبکه ایجاد می‌شود و در مقابل، بخشی از توکن‌ها نیز از طریق مکانیزم‌های مختلف شبکه Burn می‌شوند.

به همین دلیل بهتر است برای بررسی عرضه در گردش، مقدار Burn و سایر شاخص‌های اقتصادی GRT همیشه به داده‌های به‌روز مراجعه شود و از قرار دادن عدد ثابت عرضه در گردش در یک مقاله دائمی پرهیز شود.

The Graph چه کاربردی در Web3 دارد؟

بسیاری از برنامه‌های Web3 برای کارکرد خود به اطلاعاتی نیاز دارند که مستقیماً از بلاکچین می‌آید.

یک صرافی غیرمتمرکز باید معاملات و نقدینگی را نمایش دهد.

یک پلتفرم DeFi باید وضعیت وام‌ها و سپرده‌ها را محاسبه کند.

یک بازار NFT باید مالکیت، معاملات و Collectionها را نمایش دهد.

یک داشبورد تحلیلی ممکن است میلیون‌ها Event آن‌چین را به آمار و نمودار تبدیل کند.

The Graph می‌تواند لایه‌ای میان بلاکچین و این برنامه‌ها باشد و داده خام را به اطلاعاتی تبدیل کند که برنامه بتواند سریع‌تر Query کند.

کاربرد The Graph در DeFi

پروتکل‌های DeFi معمولاً حجم زیادی داده On-chain تولید می‌کنند.

تراکنش‌ها، Swapها، سپرده‌ها، وام‌ها، Liquidationها و تغییرات نقدینگی تنها بخشی از این داده‌ها هستند.

اگر هر اپلیکیشن بخواهد تمام این اطلاعات را مستقلاً از بلاکچین استخراج و پردازش کند، باید زیرساخت داده قابل توجهی ایجاد کند.

Subgraphها می‌توانند یک لایه Queryپذیر برای چنین اطلاعاتی فراهم کنند.

پروژه‌هایی مانند Aave و Uniswap نمونه‌هایی از پروتکل‌هایی هستند که فهم نحوه استفاده برنامه‌های Web3 از داده‌های آن‌چین را ساده‌تر می‌کنند.

کاربرد The Graph در NFT و متاورس

در پروژه‌های NFT و دنیاهای مجازی نیز مسئله داده اهمیت زیادی دارد.

یک بازار NFT ممکن است لازم باشد هزاران دارایی را براساس مالک، Collection، ویژگی‌ها، قیمت یا تاریخچه تراکنش فیلتر کند.

یک پروژه متاورسی نیز ممکن است اطلاعات مربوط به مالکیت زمین‌های مجازی، آیتم‌ها، شخصیت‌ها یا تراکنش‌های کاربران را از بلاکچین دریافت کند.

وجود یک لایه Indexing مانند The Graph می‌تواند دسترسی برنامه به چنین اطلاعاتی را ساده‌تر کند.

برای مثال پروژه‌هایی مانند Decentraland نمونه مناسبی برای درک اهمیت داده‌های NFT، مالکیت دیجیتال و فعالیت‌های On-chain در یک محیط مجازی هستند.

بنابراین ارتباط The Graph با متاورس به این معنی نیست که خود متاورس روی The Graph اجرا می‌شود؛ The Graph می‌تواند زیرساخت داده برنامه‌هایی باشد که فعالیت‌ها و دارایی‌های خود را روی بلاکچین ثبت می‌کنند.

مزایای The Graph چیست؟

The Graph چند مزیت مهم برای توسعه‌دهندگان و برنامه‌های Web3 دارد:

• کاهش نیاز به ساخت زیرساخت Indexing اختصاصی؛
• دسترسی ساختاریافته به داده‌های بلاکچین؛
• امکان Query دقیق داده با GraphQL؛
• استفاده از Subgraphهای قابل تعریف و سفارشی؛
• ساختار غیرمتمرکز برای ارائه سرویس Indexing؛
• امکان استفاده از داده‌ها در DAppها، داشبوردها و ابزارهای AI.

محدودیت‌ها و چالش‌های The Graph

The Graph همه مشکلات داده بلاکچین را به‌صورت خودکار حل نمی‌کند.

کیفیت نتیجه به نحوه طراحی Subgraph، Schema، Mappingها و داده‌ای که Index می‌شود وابسته است.

ساخت یک Subgraph پیچیده نیازمند دانش فنی است و تغییر قراردادها یا ساختار داده ممکن است نیازمند به‌روزرسانی Subgraph باشد.

همچنین بعضی کاربردهای بسیار پیچیده ممکن است به ابزارهای مکمل یا روش‌های دیگری برای پردازش داده نیاز داشته باشند.

آینده The Graph

موقعیت The Graph از یک پروتکل ساده برای Query داده‌های بلاکچین به یک اکوسیستم گسترده‌تر داده در حال تغییر است.

Subgraphها همچنان یکی از بخش‌های مهم برای Index کردن قراردادهای هوشمند و ارائه GraphQL API هستند، درحالی‌که ابزارهایی مانند Substreams امکان پردازش گسترده‌تر داده را فراهم می‌کنند.

از طرف دیگر، ابزارهای AI می‌توانند مدل‌ها و Agentها را مستقیماً به داده‌های On-chain متصل کنند.

هرچه تعداد بلاکچین‌ها، DAppها و Agentهای هوشمند بیشتر شود، مسئله دسترسی ساختاریافته و قابل اعتماد به داده نیز مهم‌تر خواهد شد.

با این حال، توسعه فناوری یا محبوبیت AI به‌تنهایی موفقیت آینده The Graph یا ارزش ارز GRT را تضمین نمی‌کند. ارزش واقعی شبکه در بلندمدت به میزان استفاده توسعه‌دهندگان، اپلیکیشن‌ها و سرویس‌های داده از زیرساخت آن وابسته خواهد بود.

سوالات متداول درباره The Graph

The Graph چیست؟

The Graph یک پروتکل غیرمتمرکز برای ایندکس و Query کردن داده‌های بلاکچین است. این شبکه به برنامه‌ها اجازه می‌دهد داده‌های On-chain را به شکل ساختاریافته و قابل جستجو دریافت کنند.

آیا The Graph یک هوش مصنوعی است؟

خیر. The Graph خودش یک مدل AI نیست. این پروژه یک زیرساخت داده بلاکچین است، اما ابزارهایی مانند Subgraph MCP می‌توانند مدل‌های هوش مصنوعی و AI Agentها را به داده‌های The Graph متصل کنند.

Subgraph چیست؟

Subgraph تعریفی است که مشخص می‌کند چه داده‌ای از یک بلاکچین استخراج، پردازش و Index شود و چگونه برای Query در اختیار اپلیکیشن‌ها قرار گیرد.

GraphQL در The Graph چه کاربردی دارد؟

GraphQL به برنامه‌ها اجازه می‌دهد دقیقاً داده مورد نیاز خود را از یک Subgraph درخواست کنند، بدون اینکه مجبور باشند حجم بزرگی از اطلاعات غیرضروری را دریافت کنند.

ارز GRT چیست؟

GRT ارز بومی شبکه The Graph است و برای Stake کردن Indexerها، Signal کردن توسط Curatorها، Delegation و ایجاد مشوق اقتصادی در شبکه استفاده می‌شود.

Indexer در The Graph چیست؟

Indexer اپراتوری است که زیرساخت لازم برای Index کردن داده‌ها و پاسخ‌دادن به Queryهای شبکه را اجرا می‌کند و برای فعالیت خود GRT Stake می‌کند.

The Graph چه ارتباطی با هوش مصنوعی دارد؟

The Graph می‌تواند داده‌های ساختاریافته On-chain را در اختیار برنامه‌های هوش مصنوعی قرار دهد. ابزارهایی مانند Subgraph MCP نیز ارتباط میان AI Agentها و Subgraphها را ساده‌تر می‌کنند.

The Graph چه کاربردی در Web3 دارد؟

DAppها، پلتفرم‌های DeFi، بازارهای NFT و داشبوردهای تحلیلی می‌توانند از The Graph برای دسترسی سریع‌تر و ساختاریافته به داده‌های بلاکچین استفاده کنند.

جمع‌بندی

The Graph یک پروتکل داده غیرمتمرکز است که دسترسی به اطلاعات بلاکچین را برای برنامه‌ها ساده‌تر می‌کند. Subgraphها داده‌های مشخصی از شبکه را استخراج، پردازش و Index می‌کنند و برنامه‌ها می‌توانند این اطلاعات را از طریق GraphQL دریافت کنند.

Indexerها، Curatorها، Delegatorها و Developerها نیز هرکدام بخشی از عملکرد و اقتصاد شبکه را تشکیل می‌دهند و توکن GRT برای ایجاد مشوق و هماهنگی میان این مشارکت‌کنندگان استفاده می‌شود.

در مورد هوش مصنوعی نیز باید تفاوت مهمی را حفظ کنیم: The Graph خودش یک مدل AI نیست. اما زیرساخت داده و ابزارهایی مانند Subgraph MCP باعث شده‌اند مدل‌های هوش مصنوعی و AI Agentها بتوانند به داده‌های ساختاریافته On-chain دسترسی پیدا کنند.

به همین دلیل امروز می‌توان The Graph را یکی از لایه‌های داده مهم Web3 دانست که میان بلاکچین، اپلیکیشن‌ها و نسل جدید ابزارهای هوش مصنوعی ارتباط برقرار می‌کند.

اگر تجربه کار با The Graph، GRT، Subgraphها یا ابزارهای این اکوسیستم را دارید، دیدگاه خود را در بخش نظرات با کاربران عصر متاورس به اشتراک بگذارید.